Alle manieren van communiceren zijn waardevol voor mensen die niet kunnen spreken. Letters en pictogrammen kunnen prima naast elkaar bestaan; het hoeft niet óf‑óf. Communiceren via letters geeft vrijheid. Je kunt zoveel als je kunt lezen: boeken, ondertiteling, informatie. Daardoor wordt er op school en in het dagelijks leven veel meer mogelijk.
Communicatie via letters vraagt tijd en aandacht, maar geeft volledige toegang tot taal. En toegang tot taal betekent toegang tot zelfstandigheid, regie en echte zeggenschap. Letters maken het mogelijk om precies te verwoorden wat iemand denkt, voelt of nodig heeft zonder afhankelijk te zijn van pictogrammen of aannames van anderen.
Veel van wat mensen bereiken, komt doordat ze toegang krijgen tot taal. Daarom is het belangrijk dat iedereen die niet kan spreken de kans krijgt om te leren lezen en communiceren met letters. Het geeft vrijheid, regie en een stem die niet beperkt wordt door vooraf ingevulde keuzes.
Communiceren via letters is geen extraatje. Het is een mensenrecht. Wie niet kan spreken, heeft net zo goed recht op taal, nuance en eigen woorden. Letters openen een wereld die anders gesloten blijft.
Toch wordt nog vaak gedacht dat letters “te moeilijk” zijn. Dat iemand eerst moet bewijzen dat hij taal begrijpt voordat hij toegang krijgt tot het alfabet. Maar taal leer je door ermee te werken. Lezen leer je door te communiceren. En communiceren leer je door letters te gebruiken. Wachten tot iemand “er klaar voor is” houdt mensen buiten taal.
Letters maken communicatie eerlijk. Geen beperkte pictogrammen, geen invulling door anderen, geen aannames over wat iemand zou willen zeggen. Letters geven ruimte aan echte gedachten: persoonlijk, scherp, grappig, ingewikkeld, eenvoudig.. Of “Help, er zitten vijftig muggen in mijn kamer.”
Communicatie via letters vraagt vooral iets van de omgeving: geloven dat iemand iets te zeggen heeft. Een alfabet aanbieden. Tijd geven. Blikrichting serieus nemen. Niet invullen. Niet haasten. Luisteren. Echt luisteren.
Communiceren via letters gaat uiteindelijk over gelijkwaardigheid. Over gezien worden als iemand met een eigen stem, ongeacht motoriek of spraak. Over meedoen, keuzes maken en niet afhankelijk zijn van wat anderen denken dat mogelijk is.
Letters zijn vrijheid.
